Porady z punktu widzenia psychologa

Rozmowa z psychologiem Dorotą Kalinowską

Czy wspólny wyjazd na wakacje jest istotny dla rodziny?

Wspólne wyjazdy wypoczynkowe bardzo pozytywnie wpływają na funkcjonowanie rodziny. Jest to wyjątkowy czas, który w pełni poświęcamy sobie nawzajem i który stwarza okazję do budowania więzi rodzinnych.
W trakcie wakacji oddajemy się słodkiemu lenistwu. Daleko od pracy, pośpiechu i codzienności mamy możliwość niczym nie zmąconej zabawy z własnymi pociechami i chwilę na bycie razem z partnerem. Wspólne wyjazdy to okazja do lepszego poznania własnych dzieci, ich pragnień, trosk a także siebie nawzajem.

Kiedy najlepiej rozpocząć wyjazdy z dzieckiem?

Nie ma konkretnego wieku dziecka, od którego zalecane jest  rozpoczynanie podróżowania. Wielu rodziców rozpoczyna wyjazdy gdy dziecko jest w wieku niemowlęcym i jest karmione mlekiem matki. Wbrew potocznym opiniom maluchy z łatwością adaptują się do obcego klimatu oraz do „trudów” podróży, a pomoce typu chusta czy nosidło  ułatwiają przemieszczanie się. Dzieci starsze, wyposażone w kompetencje społeczne, nauczone samodzielności i zaradności doskonale radzą sobie podczas wyjazdu, nawiązują nowe znajomości, uczą się odmiennych kultur oraz rozwijają ciekawość świata.

Na co zwrócić uwagę podczas planowania podróży?

Podczas planowania podróży warto zastanowić się czy będziemy podróżować samochodem czy lecieć samolotem, i biorąc to pod uwagę zaplanować trasę podróży oraz potrzebne rzeczy, które warto mieć pod ręką (pieluchy, chusteczki, wodę, maskotki itp.). Wybierając miejsce docelowe zastanówmy się czy zależy nam na zwiedzaniu czy pobycie stacjonarnym. Wyjazd z małym dzieckiem nie ogranicza nas bowiem wyłącznie do pobytu w jednym miejscu i nie może być postrzegany jako realizujący potrzeby wyłącznie malucha. Rodzice również powinni czerpać przyjemność z możliwości wspólnego przebywania. Przy wyborze hotelu warto wziąć pod uwagę jego przystosowanie dla dzieci: czy jest polski animator, plac zabaw, brodzik z ciepłą wodą (bywają także z zimną), jak daleko jest od plaży, czy są podjazdy dla wózków dziecięcych, czy w hotelu można wypożyczyć łóżeczko turystyczne, wózek „parasolkę” czy krzesełko do karmienia. Dzięki temu ograniczymy nasz bagaż i ułatwimy sobie podróż. Pakując walizki nie zapomnijmy o wyborze odpowiednich do danego klimatu ubrań dziecka. A organizując torbę podręczną pamiętajmy o przekąskach i zabawkach dobranych do wieku dziecka, dzięki którym w „trudnej” chwili w podróży przekierujemy jego uwagę na coś przyjemnego i interesującego.

W jaki sposób przygotować dziecko do wyjazdu?

Niektóre dzieci nie dostarczają trudności zarówno w przygotowaniach jak i podczas samego wyjazdu. Nie boją się, są śmiałe i odważne. Dopytują o miejsce podróży i są wyraźnie zainteresowane. Tych dzieci nie trzeba w żaden szczególny sposób przygotowywać do wycieczki. Wystarczy opowiedzenie o miejscu, w które chcecie się wybrać, pokazaniu na mapie, w przewodniku czy Internecie.

Dzieciom, które są nieśmiałe i nieco wycofane, warto poświęcić więcej uwagi i zadbać o ich dobre samopoczucie. Rozmowy na temat wyjazdu, opowiadanie o miejscu do którego jedziemy, pokazywanie zdjęć, odwoływanie się do wcześniejszych rodzinnych wyjazdów, wspominanie mile spędzonych chwil czy  staranne przygotowanie rzeczy, które malec chce zabrać gdyż dają mu poczucie bezpieczeństwa jest bardzo istotne. Warto także sięgnąć po bajkoterapię. Dzięki odpowiednim opowiadaniom terapeutycznych nasze dziecko nabędzie pewności siebie, zdobędzie poczucie mocy i sprawstwa, a przede wszystkim znajdzie sposób na poradzenie sobie ze stresem związanym z przygotowaniem do podróży. Pamiętajmy także o tym, aby wspierać i wzmacniać malucha, nie wyśmiewać, nie poniżać, tylko okazać akceptację i zrozumienie dla jego emocji. Zwłaszcza nie należy bagatelizować lęku, nawet jeśli nam wydaje się irracjonalny.

W przygotowanie do podróży warto spróbować włączyć nasze dziecko. Będzie to dla niego frajda, ale przede wszystkim nauka. Dzięki nam nauczy się organizacji (np. robienie listy i sprawdzanie czy wszystkie punkty są spełnione), planowania (przeglądanie map czy przewodników i  zaznaczanie miejsc wartych zobaczenia) oraz odpowiedzialności. Takie postępowanie sprawi, że nasza pociecha będzie miała poczucie bycia ważnym członkiem rodziny, którego zdanie jest brane pod uwagę.

W jaki sposób przygotować dziecko do pobytu w innej kulturze?

Przygotowanie dziecka do obcowania z inną kulturą w niczym nie odbiega od przygotowania dorosłego. Korzystajmy więc z map, przewodników, zdjęć czy stron internetowych, prezentujących walory danego regionu. Należy opowiedzieć dziecku o historii danego kraju, obyczajach, języku jakim posługują się jego mieszkańcy. W miarę swoich możliwości warto nauczyć dziecko prostych zwrotów grzecznościowych, takich jak: poproszę, dziękuję, dzień dobry czy do widzenia. Bardzo ciekawym doświadczeniem może być przygotowanie jakiejś typowej potrawy z kraju do którego jedziemy, spróbowanie oryginalnych przypraw czy specyficzny sposób jedzenia.
To w naturalny sposób pobudza wyobraźnię oraz ciekawość świata.

JESTEŚMY NA WAKACJACH!

Czy nakłaniać dziecko do zwiedzania?

Warto zachęcać do zwiedzania, lecz nigdy na siłę. Wszak ma to być odpoczynek i przyjemność. Nie stawiajmy dziecku zbyt wysokich wymagań. Weźmy pod uwagę jego wiek, możliwości  i dotychczasowy tryb życia. Dzieci z rodzin dużo podróżujących i mających dynamiczny tryb życia z pewnością łatwiej zniosą wielogodzinne zwiedzanie zabytków. Prócz miejsc, które sami chcemy zwiedzić miejmy na uwadze także zainteresowania malucha.

Zwiedzanie w ciepłych krajach bywa męczące nie tylko dla dorosłych, więc odskocznia w postaci wizyty w aquaparku, ogrodzie botanicznym czy zoologicznym może być świetnym sposobem na złapanie oddechu i zregenerowanie sił. W przypadku dzieci starszych dobrym pomysłem będzie nawiązanie do przerabianego materiału w szkole (np. historia) czy przedszkolu, do oglądanych filmów czy przeczytanych książek. Pamiętajmy jednak o tym, aby nie była to forma sprawdzianu. Jeśli dziecko wyraźnie nie ma ochoty na zwiedzanie zabytków, tylko na kąpiel w morzu czy basenie, nie zmuszajmy go do zwiedzania. Niech ma miłe wspomnienia ze wspólnych wakacji.

Czy namawiać dziecko do nawiązywania kontaktów z rówieśnikami?

Dzieci mają cudowną umiejętność porozumiewania się ze sobą nawzajem za pomocą gestów czy mowy ciała, a inny kolor skóry czy włosów, odmienny język i strój nie stanowi żadnej bariery. W pierwszych dniach w innym kraju warto być obok dziecka, tak aby czuło się bezpiecznie. Nawet najbardziej otwarte, spontaniczne i kontaktowe dziecko może mieć chwile zawahania i niepewności. Gdy nasza pociecha poczuje się pewniej możemy się wycofać i zapewnić warunki do swobodnej wspólnej zabawy. Gdy nasze dziecko jest nieśmiałe kontakt z rówieśnikami zwykle bywa utrudniony, zwłaszcza jeśli rówieśnik mówi innym językiem. Warto z dzieckiem zawczasu zacząć pracować, aby radziło sobie z trudnościami podczas wyjazdu. Pamiętajmy, aby nie zmuszać dziecka do kontaktów z innymi, nie zawstydzać i nie ośmieszać, lecz zapewnić akceptację i zrozumienie. Ważne jest, aby dziecko czuło się bezpiecznie i miało w nas oparcie.

WRACAMY DO DOMU

Jak pomóc dziecku zachować miłe wspomnienia z podróży?

Wspólny wyjazd jest ogromnym przeżyciem dla dziecka, podczas którego zbiera różnego rodzaju doświadczenia, a co za tym idzie utrwala wspomnienia. Nagrywanie filmów czy robienie zdjęć pomoże przechować w pamięci to co dziecko widziało i czego doświadczyło. Cudownie jest po wielu tygodniach usiąść całą rodziną i powspominać miniony czas. Szczególną pamiątką dla dzieci stają się rzeczy znalezione: kamienie, szyszki, muszle, do których zbierania warto zachęcać. Po powrocie do domu warto razem z dzieckiem zrobić różnego rodzaju ozdoby, które można podarować bliskim na pamiątkę.

Jak wytłumaczyć dziecku, aby przesadnie nie chwaliło się przed rówieśnikami zagranicznymi wakacjami?

Powrót do codziennych obowiązków to dobry moment na przeprowadzenie rozmowy na temat przekazywania przez dzieci relacji z podróży zagranicznej swoim kolegom. Dzieci potrafią epatować swoją zamożnością. W dużej mierze zależy to od postawy samych rodziców.
W przypadku młodszych dzieci, które nie znają jeszcze wartości pieniądza ani relacji cenowych, musimy zdecydowanie wystrzegać się rozmów poruszających zagadnienie kosztów wycieczki, wyjątkowości naszej rodziny. Trzeba uwypuklić inne walory - byliśmy razem, dobrze się bawiliśmy, mamy szereg ciekawych doświadczeń i pamiątek z wakacji. Ze starszymi dziećmi należy poruszyć temat jak prezentować swoje wrażenia z wakacji. Jest to element szerszego aspektu wychowawczego – zwracania uwagi naszego dziecka na uczucia innych oraz czasem gorszą sytuację bytową ich rówieśników, którzy nie mieli możliwości wyjazdu. Dlatego konieczne jest przekazywanie dzieciom wartości uniwersalnych, takich jak przyjaźń, lojalność, wrażliwość na krzywdę oraz to, że o jego atrakcyjności i wyjątkowości nie świadczy fakt, gdzie spędzał wakacje, ale jakim jest kolegą.